Czym jest system TPMS i dlaczego jest obowiązkowy?

System TPMS (Tire Pressure Monitoring System) to układ monitorujący ciśnienie w oponach pojazdu. Jego głównym zadaniem jest informowanie kierowcy o spadku ciśnienia, który może prowadzić do utraty przyczepności, zwiększonego zużycia paliwa, a nawet uszkodzenia opony.

W Unii Europejskiej czujniki TPMS w samochodzie są obowiązkowe we wszystkich nowych pojazdach osobowych od listopada 2014 roku. Oznacza to, że każdy warsztat zajmujący się wymianą opon lub obsługą serwisową musi mieć wiedzę i sprzęt do diagnozowania oraz programowania tych systemów.

Dzięki TPMS kierowca zyskuje większe bezpieczeństwo i komfort jazdy, a warsztat – nową usługę, która może stać się ważnym źródłem dochodu.

Jak działają czujniki TPMS w oponach?

System TPMS stale monitoruje ciśnienie w każdej oponie i przekazuje dane do sterownika w pojeździe. W zależności od konstrukcji systemu, informacje mogą pochodzić bezpośrednio z czujników zamontowanych w kołach lub pośrednio – z układów pomiaru prędkości obrotowej kół.

Czujniki TPMS w samochodzie przesyłają dane drogą radiową, a kierowca otrzymuje ostrzeżenie na desce rozdzielczej, gdy ciśnienie w jednej z opon spadnie poniżej określonego poziomu. W przypadku systemów bezpośrednich odczyty są dokładne co do wartości ciśnienia, natomiast systemy pośrednie wykrywają jedynie różnicę w prędkości obrotowej koła, co pośrednio wskazuje na spadek ciśnienia.

Rodzaje czujników – bezpośrednie i pośrednie

W praktyce stosuje się dwa rodzaje systemów TPMS:

1. Bezpośredni (Direct TPMS) – w każdej oponie znajduje się indywidualny czujnik, który mierzy ciśnienie i temperaturę. Dane są przesyłane drogą radiową do komputera pokładowego. To rozwiązanie jest dokładniejsze, ale wymaga specjalistycznych narzędzi serwisowych i programatora TPMS.
2. Pośredni (Indirect TPMS) – nie posiada czujników w kołach. Układ wykorzystuje czujniki ABS i system stabilizacji toru jazdy (ESP) do porównania prędkości obrotowej kół. Jest tańszy, lecz mniej precyzyjny i nie wskazuje dokładnych wartości ciśnienia.

Większość współczesnych samochodów wykorzystuje system bezpośredni, dlatego warsztaty muszą być przygotowane do obsługi różnorodnych modeli czujników, komunikujących się w różnych protokołach.

Programator TPMS – najważniejsze funkcje

Nowoczesny programator TPMS to niezbędne urządzenie w każdym warsztacie zajmującym się wymianą opon. Jego głównym zadaniem jest odczyt, diagnoza i programowanie czujników ciśnienia.

Najważniejsze funkcje programatora to:

• Aktywacja czujników po montażu lub wymianie baterii,
• Odczyt parametrów (ciśnienie, temperatura, stan baterii, identyfikator czujnika),
• Klonowanie czujników – kopiowanie danych ze starego czujnika do nowego, by uniknąć konieczności ponownego programowania pojazdu,
• Diagnozowanie błędów komunikacji pomiędzy czujnikiem a sterownikiem,
• Aktualizacje bazy danych – nowe modele pojazdów i typy czujników dodawane są przez producenta programatora.

Dzięki temu urządzeniu warsztat może szybko sprawdzić, czy czujnik działa prawidłowo i czy nadaje się do ponownego użycia po zmianie opon.

Jak wygląda proces diagnostyki i programowania TPMS?

Prawidłowa diagnostyka TPMS przebiega w kilku etapach. Najpierw mechanik odczytuje dane z czujników za pomocą programatora TPMS lub testera diagnostycznego. W przypadku błędów komunikacji system informuje, który czujnik wymaga wymiany lub ponownego zaprogramowania.

Następnie, po zamontowaniu nowych opon lub czujników, urządzenie do programowania TPMS jest używane do aktywacji i synchronizacji czujników z pojazdem. Niektóre auta wymagają przejechania kilku kilometrów, by system odczytał dane, inne umożliwiają natychmiastową synchronizację.

W nowoczesnych warsztatach proces ten trwa zaledwie kilka minut, a dobrze dobrany sprzęt pozwala obsłużyć większość marek i modeli aut dostępnych na rynku europejskim. 

Urządzenia i narzędzia potrzebne w warsztacie

Aby profesjonalnie obsługiwać czujniki TPMS w samochodzie, warsztat powinien posiadać kilka podstawowych narzędzi:

• Programator TPMS – do diagnozowania, klonowania i aktywacji czujników,
• Aktywator TPMS – do wybudzania czujników i sprawdzania ich sygnału,
• Tester diagnostyczny – do komunikacji z komputerem pojazdu i kasowania błędów,
• Zestaw montażowy – zawory, uszczelki, nakrętki i zestawy naprawcze,
• Zestaw do montażu opon – demontaż i montaż opon z zachowaniem ostrożności wobec czujników.

Warto wybierać urządzenia do programowania TPMS znanych producentów, które mają szeroką bazę danych modeli pojazdów i są regularnie aktualizowane. To gwarantuje skuteczną obsługę zarówno aut europejskich, jak i azjatyckich czy amerykańskich.

Najczęstsze problemy z czujnikami TPMS i jak je rozwiązać

Podczas serwisowania systemów TPMS warsztaty często spotykają się z podobnymi usterkami. Najczęstsze z nich to:

• Uszkodzenie czujnika podczas wymiany opon – zbyt duża siła na montażownicy może złamać zawór lub obudowę sensora.
• Rozładowana bateria – żywotność czujników to zwykle 5–10 lat; po tym czasie wymagają wymiany.
• Błędy komunikacji radiowej – mogą wynikać z uszkodzonego czujnika, nieaktualnej bazy danych w programatorze lub zakłóceń sygnału.
• Nieprawidłowa lokalizacja czujnika w systemie – po rotacji kół konieczne jest ponowne przypisanie czujników do właściwych pozycji.

Aby uniknąć problemów, warto przed każdą sezonową wymianą opon przeprowadzić diagnostykę TPMS i poinformować klienta o ewentualnej konieczności wymiany czujników lub elementów zaworu. Regularna kontrola i profesjonalne urządzenia to klucz do bezproblemowej obsługi systemów TPMS. 

Podsumowanie

Profesjonalna obsługa czujników TPMS w samochodzie to dziś standard w nowoczesnym warsztacie. Wymaga jednak odpowiedniego sprzętu – programatora TPMS, aktywatora i wiedzy z zakresu diagnostyki. Dzięki nim serwis może szybko wykryć usterki, zaprogramować nowe czujniki i zapewnić klientom pełne bezpieczeństwo na drodze.

Inwestycja w urządzenia do programowania TPMS to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów, ale także szansa na poszerzenie oferty usług warsztatu i zwiększenie jego profesjonalizmu. Warsztaty, które opanowały technologię TPMS, zyskują przewagę na rynku i budują zaufanie klientów dzięki kompleksowej i nowoczesnej obsłudze.